Czy na wsi musi śmierdzieć? Co naprawdę oznacza zapach obornika
Świeży obornik ma zapach, ale silny gnilny odór nie jest nieunikniony. Amoniak, siarkowodór i inne lotne związki mówią o tym, co dzieje się z materiałem.
Nie. Ostry zapach obornika albo gnojowicy nie jest nieuniknioną cechą gospodarstwa. Jest informacją o tym, jakie związki uciekają z materiału i w jakich warunkach przebiega rozkład.
Co właściwie śmierdzi
W zalegającym, mokrym i słabo natlenionym materiale mogą powstawać lub uwalniać się m.in.:
- amoniak — o ostrym, drażniącym zapachu; razem z nim tracony jest azot,
- siarkowodór — odpowiada za zapach zgniłych jaj,
- lotne kwasy i inne związki rozkładu, które tworzą kwaśny, gnilny zapach.
Metan również powstaje w warunkach beztlenowych, ale sam jest bezwonny.
Zapach nie mówi wszystkiego o materiale, ale silny odór jest wyraźnym sygnałem, że część procesu przebiega w niepożądanym kierunku.
Składowanie i kompostowanie to dwie różne rzeczy
Sterta obornika pozostawiona sama sobie nie staje się automatycznie prawidłowo prowadzonym kompostem.
W aktywnym kompostowaniu ważny jest dostęp tlenu. Gdy materiał jest zbyt zbity albo warunki stają się beztlenowe, wracają procesy odpowiedzialne za gnilny zapach.
Dlatego samo „odczekanie” nie jest tym samym co prowadzenie procesu biologicznego.
Zapach nie jest testem bezpieczeństwa
Brak smrodu nie oznacza, że materiał jest już bezpieczny ani dojrzały.
Surowy obornik może zawierać mikroorganizmy chorobotwórcze. Prawidłowo prowadzona faza termofilna kompostowania może mocno ograniczać część patogenów, ale wymaga rzeczywistego przebiegu procesu, a nie samego leżenia materiału w stercie.
W BioFarmLab pokazaliśmy to na własnym oborniku: co zmieniło się po 3, 7 i 21 dniach kompostowania.
Gdy zapach pojawia się w pryzmie
Jeżeli kompost zaczyna ostro śmierdzieć, nie warto maskować zapachu. Trzeba znaleźć przyczynę zmiany warunków w materiale.
Najczęściej trzeba spojrzeć na kilka grup czynników: wilgotność, dostęp powietrza, strukturę i skład materiału. Sama woń nie mówi jeszcze, który z nich jest problemem.
Źródła
- Cornell CALS, Science and Engineering of Composting
- Cornell CALS, Pathogens
- BioFarmLab, pierwotna wersja „Czy na wsi musi śmierdzieć?”, 17 maja 2021
