Czym jest glebowa sieć pokarmowa?
Glebowa sieć pokarmowa (soil food web) to organizmy żyjące w glebie oraz przepływ energii i materii między nimi: od bakterii i grzybów po protisty, nicienie i większe organizmy.
Glebowa sieć pokarmowa to organizmy żyjące w glebie oraz zależności między nimi. Bakterie są jej częścią, ale same nie tworzą ekosystemu.
Kto tworzy sieć
W uproszczeniu są to m.in.:
- bakterie i archeony,
- grzyby,
- protisty,
- nicienie,
- mikrostawonogi,
- dżdżownice i inne większe organizmy glebowe.
Każda grupa ma inne funkcje i inne źródła pokarmu. Dlatego dwie gleby zawierające bakterie mogą działać zupełnie inaczej, jeśli pozostałe części sieci są różne.
Co dzieje się ze składnikami
Bakterie i grzyby rozkładają materię organiczną i wiążą część składników w swojej biomasie.
Składniki wracają do obiegu wieloma drogami. Jedną z nich jest żerowanie protistów i nicieni na bakteriach i grzybach. Część pobranych składników zostaje wtedy uwolniona w formach mineralnych dostępnych dla roślin.
To właśnie dlatego ważne są relacje między poziomami sieci, a nie tylko liczba bakterii.
Sieć wpływa też na strukturę
Strzępki grzybów, substancje wytwarzane przez mikroorganizmy oraz aktywność większych organizmów pomagają tworzyć i stabilizować agregaty glebowe.
Agregaty wpływają na przestrzeń dla powietrza i wody oraz na odporność gleby na erozję i zagęszczenie.
Różnorodność może ograniczać część patogenów — ale nie daje gwarancji
Organizmy konkurują o przestrzeń i zasoby, a część z nich zjada inne mikroorganizmy. Złożona społeczność może więc utrudniać rozwój niektórych patogenów.
Nie znaczy to, że „żywa gleba nie choruje”. Efekt zależy od konkretnego patogenu, rośliny, warunków i składu całej społeczności.
Jak sprawdzić sieć w próbce
W BioFarmLab próbki oceniamy pod mikroskopem. Sprawdzamy m.in. bakterie, grzyby, protisty i nicienie oraz ich proporcje.
Mikroskop jest narzędziem obserwacji. Wynik interpretuje człowiek w kontekście rodzaju materiału, rośliny i celu badania.
Samo stwierdzenie „są bakterie” nie odpowiada więc na najważniejsze pytanie: czy w próbce działa złożona, funkcjonalna sieć?
Źródła
- USDA NRCS, Soil Biology Primer
- Ingham R.E., Trofymow J.A., Ingham E.R., Coleman D.C. (1985), Interactions of Bacteria, Fungi, and their Nematode Grazers: Effects on Nutrient Cycling and Plant Growth, Ecological Monographs 55:119–140
- BioFarmLab, pierwotna wersja „Czym jest glebowa sieć pokarmowa?”, 22 maja 2021
